Vernieuwend patiëntveiligheidsonderwijs
26 mrt 2015


Inzending KnowVU 2015:

Door: S.C.M. Oosterbaan-Lodder –  Docent masterfase, Geneeskunde

Saskia Oosterbaan

 

De laatste jaren is er internationaal en nationaal meer expliciete en doelbewuste aandacht voor patiëntveiligheid (PV) tijdens de basisopleiding geneeskunde. Aan de Vrije Universiteit vind sinds 2009 formeel PV-onderwijs plaats in de bachelor fase en in de masterfase. In beide fases volgen de studenten de leerlijn patiëntveiligheid (onderdeel van de onderwijslijn “professionele ontwikkeling”). Hierin wordt in de bachelor met name basiskennis over PV bijgebracht en toegepast in de universitaire onderwijssetting. Tijdens de centrale terugkomdagen in masterjaar 2 en 3 krijgen de studenten interdisciplinair PV-onderwijs aangeboden, waarbij samenwerken in teams en “open disclosure” aan patiënten aan bod komen. In het eerste masterjaar worden de studenten een jaar lang in het academisch ziekenhuis of een van de niet academische ziekenhuizen in de opleidingsregio (leerhuizen) begeleid door stage-specifieke leerhuisdocenten. Begin 2015 is in het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis een proef gestart met een interactief onderwijstraject (“Passie voor Patiënt veiligheid”), waarin het PV onderwijs modulair wordt vormgegeven gedurende het gehele masterjaar 1.

De leerdoelen betreffen verschillende elementen van patiëntveiligheid: thema’s uit de landelijke veiligheidscampagne voor ziekenhuizen (VMS-thema’s), menselijke fouten, onbedoelde gebeurtenissen, teamwork, en “speaking up”. Hierbij krijgen studenten onderwijs door middel van interactieve presentaties van leerhuisdocenten en inhoudsdeskundige specialisten, zoals infectiepreventie-deskundigen, apothekers, specialisten en arts-assistenten. Ook wonen ze complicatie-besprekingen en VIM-besprekingen bij. Tenslotte krijgen de studenten reflectie-opdrachten mee, die later plenair worden nabesproken. Deze vorm van onderwijs is casuïstiek gestuurd en, in de context van de dagelijkse praktijk, herkenbaar en direct toepasbaar.

In het collegejaar 2016-2017 zal de nieuwe master geneeskunde starten. Masterjaar 1 en 2 worden geïntegreerd. Het coschap zal per discipline voorafgegaan worden door een drietal weken gemeenschappelijk Klinisch Trainings Onderwijs (KTO), waarbij studenten geleerd wordt klinisch te redeneren, onder andere door het geobserveerd afnemen van anamnese, uitvoeren van lichamelijk onderzoek en feedback op statusvoering. Daarnaast participeren ze per stage een aantal keren in polispreekuren, visites en overdrachten. Samen met het daaropvolgende praktijkdeel van het coschap komen ze zo in contact met de verplichte ziektebeelden (klinische condities) zoals vastgelegd in de eindtermen van het raamwerk geneeskunde. Gedurende de KTO-weken worden de studenten intensief begeleid door leerhuisdocenten. Het modulaire PV-onderwijs gedurende de KTO-weken in het leerhuis biedt een natuurlijke verbinding tussen de onderwijssetting in de bachelor en de klinische setting in de master. Doordat de studenten in deze fase nog geen onderdeel zijn van de heersende PV-cultuur, en nog niet echt deel uitmaken van het medisch team, zijn hun observaties onafhankelijk en scherp. Hierdoor kunnen ze de zorg voor patiënten en de bijbehorende patiëntveiligheid met een frisse blik observeren. Door dit PV-onderwijs wordt gedurende het gehele curriculum expliciet aandacht besteed aan kennis, attitude en vaardigheden ten aanzien van PV. Daarnaast sluit dit onderwijs aan bij het al bestaande PV-onderwijs in de bachelor en postacademisch onderwijs aan de artsen in opleiding tot medisch specialist (aios). Om de leerlijn patiëntveiligheid verder te ontwikkelen zodat het nieuwe modulaire onderwijs tijdens de KTO weken binnen alle leerhuizen toegepast en geborgd kan worden, is het belangrijk om de opbrengsten van de pilot verder te kunnen uitwerken. Er zal gezorgd moeten worden voor uniformiteit, voldoende kwaliteit en borging van dit onderwijs binnen de leerhuizen. Daarvoor zullen ook de leerhuisdocenten uit de overige leerhuizen getraind moeten worden en zal dit PV-onderwijs gedegen geëvalueerd worden. Hiervoor zal de stimuleringsprijs dan ook worden ingezet.

Geef een reactie

Geef een reactie


Contact

knowvu@vu.nl