De Nieuwe Opleidingscommissie (verslag bijeenkomst)
27 mrt 2018




Gerhard van de Bunt

Gerhard van de Bunt



Verslag KnowVU bijeenkomst ‘De Nieuwe Opleidingscommissie’ | Deel 1: presentatie Martine Pol

Door: A.C.R.C. (Anne) Rosier, beleidsmedewerker i.o., Faculteit der Sociale Wetenschappen

 

Op 22 februari 2018 kwam een groep van beleidsmedewerkers, opleidingscommissieleden en ondersteuners van opleidingscommissies samen op de Vrije Universiteit Amsterdam om het gesprek te voeren over ‘de nieuwe opleidingscommissie’. Na een opening en introductie door Gerhard van de Bunt (KnowVU) en Marjolijn Witte (SOZ), lichtte gastspreker Martine Pol, Inspecteur Hoger Onderwijs van de Onderwijsinspectie, toe hoe het functioneren van opleidingscommissies in het hoger onderwijs in Nederland sinds 1999 nauwelijks is veranderd. In haar rapport ‘Recht van Spreken’ constateert ze dat de meeste opleidingscommissies naar behoren functioneren. De verschillen tussen opleidingscommissies zijn echter groot. Zichtbaarheid, initiatief en inrichting van de ondersteuning van opleidingscommissies verdienen aandacht. Deze constatering blijkt aanleiding genoeg voor een wetswijziging: in september 2017 doet de Wet Versterking Bestuurskracht zijn intrede.

Als gevolg van de nieuwe wet hebben opleidingscommissies een breder takenpakket gekregen; ze zijn sinds september 2017 officieel medezeggenschapsorganen. “Er komt meer werk voor een opleidingscommissie en het nieuwe instemmingsrecht vergt regie,” licht Martine Pol toe, “opleidingscommissies spelen een actieve(re) rol in het bevorderen en waarborgen van de kwaliteit van hun opleidingen en hebben niet alleen adviesrecht maar ook instemmingsrecht”. Het is daarom van groot belang, zo legt de inspecteur uit, dat opleidingscommissies zich bewust zijn van hun rol en taken: “Besteed aan het begin van je zittingstermijn aandacht aan taakafbakening en zoek een antwoord op de volgende vragen (onder andere): ‘Wat zijn je taken en rechten als opleidingscommissie?’ ‘Waar liggen je prioriteiten?’ en ‘Wie heb je nodig om je rol zo goed mogelijk uit te voeren?’.

Een goede overdracht is daarin van groot belang: “De opleidingscommissie heeft een eigen geheugen, in bachelor opleidingscommissies vaak in de vorm van herbenoemde studenten. Het is erg nuttig voor nieuwe commissieleden om te weten wat er in het afgelopen jaar is gebeurd. Bespreek met elkaar welke aandachtspunten worden meegenomen in de nieuwe zittingstermijn en leg dit vast; een sterk, reflectief jaarverslag is een handig instrument om kennis te bundelen en over te dragen.” Opleidingscommissies hebben recht op ambtelijke, financiële en juridische ondersteuning maar beschikken ook tot relevante kennis binnen de opleidingscommissie zelf. Martine Pol geeft het advies om ook vooral uit die kennis te putten: “Werk bijvoorbeeld in student- en docent-lid duo’s om vaardigheden als notuleren te ontwikkelen. Sluit aan bij OLC trainingen en motiveer elkaar om ongevraagde adviezen uit te brengen!”

Daarnaast raadt ze aan om een hei-dag te organiseren waarin oude en nieuwe commissieleden met elkaar bespreken wat onderwijskwaliteit voor hen betekent. Zo kunnen commissieleden met elkaar onderzoeken op welke verschillende manieren er naar het onderwijs gekeken kan worden: “Studenttevredenheid alleen is niet genoeg,” voegt ze toe, “bespreek met elkaar welke alternatieven er zijn om de onderwijskwaliteit van de opleiding te evalueren.” Bovendien is een dergelijke hei-dag een uitgelezen kans om aandachtspunten in de OER alvast te bespreken en terug te koppelen aan de opleidingsdirecteur en/of opleidingscoördinator. Op deze manier wordt de OER een hamerstuk en is er al in een vroeg stadium duidelijkheid over rol- en taakverdeling.

Een belangrijk deel van een dergelijke rol- en taakverduidelijking ligt volgens de Inspecteur Hoger Onderwijs in de samenwerking van de opleidingscommissie met het management en de examencommissie: “Het instemmingsrecht is mooi bedacht, maar je kunt als opleidingscommissie op veel praktische moeilijkheden stuiten. Opleidingscommissies hebben nu instemming op bepaalde delen van de OER, maar hoe regel je dit logistiek? Dat vraagt regie van het management.” Ze adviseert opleidingscommissies daarom om de opleidingsdirecteur uit te nodigen bij een vergadering als er een belangrijk onderwerp op de agenda staat en, bijvoorbeeld, een adviesformulier te gebruiken. Andere voorbeelden van nuttige instrumenten zijn een ‘voorbeeld-reglement’, een jaarplanning en een jaarverslag (zie www.opleidingscommissies.nl). “Regie,” vervolgt Pol, “is breder dan alleen een tijdpad. Spreek met elkaar af wanneer er contact wordt gezocht met, bijvoorbeeld, de MR/FGV; houdt een bijeenkomst aan het einde van het jaar met het management om het jaar door te spreken en vier jullie successen!”

Pol adviseert opleidingscommissies daarnaast om Facebook groepen, WhatsApp groepen, online platforms binnen leermanagementsystemen (zoals Canvas) en studentenpanels actief te (blijven) gebruiken; “Maak jezelf zichtbaar door aan het begin van je zittingstermijn duidelijk te communiceren naar anderen waar de opleidingscommissie voor staat. Ontmoet je achterban in studentenpanels en ga met elkaar in gesprek. Laat de decaan of het CvB tijdens de jaaropening kort terugblikken op het werk van de OLC’s in het voorgaande jaar.” Ze adviseert opleidingscommissies ten slotte om best practices en relevante instrumenten zo veel mogelijk te delen: “Op de site opleidingscommissies.nl vinden jullie nieuwsbrieven, belangrijke veranderingen in relevante wet- en regelgeving en scholingsmappen voor opleidingscommissies. Het is een laagdrempelig, online platform om het gesprek te voeren over de kwaliteit van het onderwijs. Daar gaat het ten slotte om.”

Bekijk ook de presentatieslides van Martine Pol. Na deze presentatie en een kop koffie, gaan deelnemers in drie groepen uit elkaar. Groepsleden behandelen onder begeleiding van een gespreksleider, één of twee casussen. Ze schrijven hun bevindingen op posters en koppelen deze plenair terug. Voor het verslag van deze bevindingen, zie deel 2: casussen.

Geef een reactie

Geef een reactie


Contact

knowvu@vu.nl